Yükleniyor
Türkiye Cumhuriyeti
Süleyman
Demirel
1924 — 20159. Cumhurbaşkanı
Türkiye'nin kalkınma hamlelerinden demokrasi mücadelesine uzanan, yarım asrı aşan bir siyasi hayatın kaynaklarıyla belgelenmiş dijital hafızası.
Kaydırın
1924
Başlangıç
İslamköy
Isparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy'de doğdu. Anadolu'nun küçük bir köyünden İstanbul Teknik Üniversitesi'ne uzanan yol, kırk yılı aşkın bir kamu ve siyaset hayatının başlangıcı oldu.
Hayatının tamamını keşfedin →Mühendis
Su, enerji, kalkınma
İnşaat mühendisi olarak Devlet Su İşleri'nde göreve başladı. 1955'te, otuz yaşındayken DSİ Genel Müdürlüğü'ne getirildi; barajlar, sulama kanalları ve enerji santralleri onun siyasete girmeden önceki kariyerinin merkezinde yer aldı.
1955
Siyaset
1965
Adalet Partisi'nin 1965 seçim zaferiyle Başbakan oldu. Önünde, iniş çıkışlarla dolu yarım yüzyıla yakın bir siyasi hayat vardı.
1965 seçimleri, Demirel’in yalnızca iktidara gelişi değil, Türkiye merkez sağında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Güçlü halk desteğiyle kurduğu hükümet, onu kısa sürede ülke siyasetinin en belirleyici figürlerinden biri haline getirdi.
1971
12 Mart Muhtırası
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin verdiği muhtırayla Demirel hükümeti istifa etti.
12 Mart Muhtırası, seçilmiş hükümet üzerindeki askerî baskının açık biçimde hissedildiği önemli bir kırılmaydı. Demirel hükümetinin istifasıyla sonuçlanan süreç, Türk siyasetinde askerî vesayet tartışmalarını derinleştirdi ve sivil siyasetin ne kadar kırılgan olabileceğini gösterdi.
1980
12 Eylül Darbesi
Askerî darbeyle birlikte parti kapatıldı, siyasi faaliyetleri yasaklandı.
12 Eylül Darbesi yalnızca Demirel’in siyasi hayatını değil, Türkiye’nin bütün demokratik düzenini kesintiye uğrattı. Partiler kapatıldı, siyasi faaliyetler yasaklandı ve Demirel uzun yıllar aktif siyasetin dışında bırakıldı. Bu dönem, onun sonraki yıllardaki demokrasi ve sivil siyaset vurgusunun en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1987
Yasakların Kalkması
6 Eylül halkoylamasıyla siyasi yasaklar kaldırıldı, siyasete geri döndü.
6 Eylül 1987 halkoylamasıyla siyasi yasakların kaldırılması, Demirel’in yeniden siyasete dönüşünün önünü açtı. Bu sonuç yalnızca bir siyasi liderin geri dönüşü değil, 12 Eylül sonrasında sınırlanan demokratik alanın yeniden genişlemesi açısından da sembolik bir eşik oldu.
1991
Yeniden İktidar
DYP, genel seçimlerde birinci parti oldu; yeniden Başbakan oldu.
1991 seçimlerinde DYP’nin birinci parti olması, Demirel’in uzun bir siyasi yasak ve muhalefet döneminden sonra yeniden iktidara dönüşünü sağladı. Bu başarı, onun merkez sağ siyasetteki ağırlığını yeniden kurdu ve 12 Eylül sonrası siyasi düzenin yeniden şekillenmesinde belirleyici oldu.
1993
Çankaya
TBMM tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi.
Cumhurbaşkanlığı, Demirel’in parti liderliğinden devletin en üst makamına geçtiği yeni bir dönemi başlattı. 1993–2000 arasında koalisyonlar, siyasi gerilimler ve 28 Şubat süreci gibi kritik eşiklerde Cumhurbaşkanlığı makamını devletin sürekliliği ve kurumlar arası denge açısından önemli bir konuma taşıdı.
Bir devrin hafızasına tanıklık edin.
Kronolojiyi AçYazılar
Arşive katkıda bulunan isimlerden özel değerlendirmeler.
Eserler & Projeler
Barajlar, santraller, fabrikalar
1966–1974Keban Barajı ve HESFırat Nehri üzerinde inşa edilen, Türkiye'nin büyük ölçekli baraj ve enerji yatırımlarının erken dönem simgelerinden biri.
1980GAP — Güneydoğu Anadolu Projesi22 baraj, 19 hidroelektrik santral ve geniş sulama sistemlerini kapsayan çok yıllı bölgesel kalkınma programı.
1970–1973Boğaziçi KöprüsüAvrupa ve Asya yakalarını karayoluyla bağlayan, Türkiye'nin simge altyapı yapılarından.
Seçimler
Değişen bir siyasi coğrafya
1965'ten 1991'e, Adalet Partisi ve Doğru Yol Partisi'nin oylarının il il nasıl değiştiğini interaktif haritada inceleyin.
Seçim haritasını açın →1991 Genel Seçimi — Doğru Yol Partisi oy oranı. Kaynak: TBMM.
Arşiv
YouTube Video Arşivi
Süleyman Demirel'in konuşmaları, röportajları, belgeselleri ve yakın tarihe ışık tutan seçilmiş YouTube kayıtlarını izleyin.
Video Arşivi
8 YouTube videosu
“Türkiye hür ve bağımsız bir ülkenin adıdır ve öyle kalacaktır.”
Süleyman Demirel